Tata da da brum brum- czyli rozwój mowy od pierwszych dni życia

Mowa kojarzy się nam z umiejętnością, którą nabywają dzieci kilkunastomiesięczne, które wyartykułują pierwsze zrozumiałe dla rodziców i otoczenia dźwięki.

Tymczasem rozwój mowy sięga czasu o wiele wcześniejszego, bowiem rozpoczyna się wraz z pierwszymi ruchami ust dziecka ok 14 tygodnia życia płodowego. Wtedy też pojawia się pierwszy odruch ssania i połykania.

Okres prenatalny

Około 23 tygodnia życia płodowego rozwijają się kostki słuchowe, które daja początek narządowi słuchu.

A słuch jest niezbędny w procesie rozwoju mowy, ponieważ dziecko będzie mówić tak, jak słyszeć, a w późniejszym czasie tak też będzie pisać.

A zatem w życiu płodowym…

  • dwunastotygodniowy maluch ma już rozwinięty układ słyszenia, co pozwala mu na rozpoznawanie docierających do niego dźwięków.
  • od 6 miesiąca życia płodowego dziecko może już przetwarzać docierające dźwięki, zawłaszcza mowy ludzkiej, staje się wrażliwe na intonację wypowiedzi.
  • pod koniec życia płodowego dziecko odróżnia głos matki, nieco zniekształcony przez wody płodowe.

Noworodek

šPrzyjście dziecka na świat, bez względu na sposób narodzin, jest ogromną zmianą dla maleńkiego organizmu. Odcięcie pępowiny powoduje, że noworodek zaczyna po raz pierwszy oddychać samodzielnie, z czym związany jest również jego pierwszy krzyk.

šOcena noworodka w skali Apgar pomaga określić stan, w jakim znajduje się maluch po porodzie. Wśród kryteriów punktacji bierze się również pod uwagę oddech i odruch ssania, co stanowi podstawę rozwoju mowy.

 

 

Pierwszy krzyk dziecka informuje o:

  • š samodzielnym oddychaniu
  • š prawidłowym lub nieprawidłowym rozwoju ośrodkowego układu nerwowego
  • šsprawności narządów fonacyjnych

Noworodek  już wyraźnie rozpoznaje głos matki, co jest początkiem ważnej umiejętności różnicowania głosu mamy spośród głosu innych kobiet ( babci, cioci, itp.).

 

Głużenie

Często mylone jest z gaworzeniem, jednak działa na innych zasadach.

Głużenie to działanie produkujące dźwięki, zbitki głosek „ggggghhh” lub „kkkkhhhkkkk”. Nie są to jeszcze świadomie wytworzone głoski, a jedynie przypadkowo, choć rodzice często chcą się w nich już doszukać pierwszych słów. Maluchy zaczynają głużyć od ok 4 tygodnia życia. Pojawia się ono też u dzieci niesłyszących.

 

Gaworzenie

Od ok 5 m-ca życia dziecko zaczyna świadomie bawić się głosem, “produkując” głoski, które mają spełniać konkretny cel- porozumienie się z otoczeniem. Choć oczywiście najczęstszą formą kontaktu z rodzicami jest płacz lub krzyk, repertuar świadomych dźwięków znacznie się poszerza.

Gaworzenie polega na odtwarzaniu zasłyszanych dźwięków, najczęściej sylab– ba, ma, da ,la. Choć powtarzanie sylab, które tworzą pierwszy zlepek ba ba, jeszcze nie oznacza babcia.

Dziesiąciomiesięczny maluch zaczyna reagować na swoje imię, a także rozumie polecenia typu daj , weź

Poprawnie wymawia samogłoski a,e

Oraz kilka spółgłosek wargowych: m,b,t.d.

 

Okres melodii

To szczególny moment w rozwoju malucha, kiedy ogromne znaczenie odgrywa dźwięk, melodyjność, prozodia.

Okres ten zaczyna się ok 12 mca życia. Do tego czasu ważne jest, aby mózg maleństwa otrzymywał dużo stymulacji słuchowej, dużo bodźców miłych dla ucha. Należy do dziecka dużo mówić, opowiadać, czytać, puszczać spokojną muzykę.

Trzeba pamiętać, że dziecko wychwytuje każdy dźwięk, który zachowuje w swojej pamięci. Im będzie ich więcej, tym większy będzie zasób malucha wiedzy o świecie i języku.

 

 

Okres wyrazu

Rozpoczyna się wtedy, gdy dziecko zaczyna świadomie budować pierwsze wyrazy. Zwykle jest to 1 rok życia, a obejmuje czas do około 2 roku życia. Dziecko może wypowiadać pierwsze proste słowa- mama, tata, baba, daj, papa lub fragmenty dłuższych słów, np. ich ostatnie sylaby.

W tym okresie artykulacja jest jeszcze niewykształcona, ale można zrozumieć już melodię akcent i rytm prostej wypowiedzi. Maluch artykułuje już wszystkie samogłoski i coraz więcej spółgłosek.

  • Zaczyna zmiękczać głoski ustne: pi, ni, si, ki oraz mówić i, j.
  • Redukuje grupy spółgłoskowe
  • Opuszcza trudne głoski ( elizje)
  • Używa onomatopeje ( muuu, brrr, hau, miau)
  • (Mój  synek w tym czasie powiedział pierwsze zdanie Tata da da brum brum. )

Pamiętaj, jesteś wzorem dla swojego dziecka !

Ważne jest to, aby mówić do niego poprawnie, nie spieszczając wyrazów!

 

 

Okres zdania

Przypada na okres między 2 a 3 rokiem życia. Jest bardzo ważny , gdyż w tym czasie dziecko uczy się gramatyki, składni i leksyki języka. Wzbogaca słownictwo dzięki poznawaniu coraz większej ilości czynności, przedmiotów i zjawisk. Zaczyna rozumieć konstrukcje zdania i samo je tworzy w analogiczny sposób. Prawidłowo realizuje głoski: p,pi, b,bi, m mi,w,wi, f,fi,k,ki,g,gi,td, u, ł, li. Głoskę r zastępuje głoską j lub l.

 

Aby wspierać rozwój mowy należy:

  • Dziecku czytać bajki i baśnie
  • Śpiewać z dzieckiem piosenki
  • Opowiadać o tym, co widzi ( np. na spacerze lub na obrazku)
  • Rysować, malować, lepić z plasteliny
  • Uczyć jazdy na rowerze i gry w piłkę

Zajęcia ruchowe mają wpływ na rozwój motoryki dużej i małej, koordynację półkul mózgowych, co pomaga w koncentracji oraz rozwoju myślenia i mowy.

Warto wiedzieć, że ośrodek mowy w mózgu położony jest blisko ośrodka ruchu rąk.

 

Swoista mowa dziecięca

Czas od 3 do 7 roku życia to okres swoistej mowy dziecięcej. Dziecko komunikuje się z otoczeniem w taki sposób, w jaki nauczyło się we wcześniejszych fazach rozwoju. Cały czas jest bardzo podatne na wzbogacanie słownictwa, poznawanie nowych nazw przedmiotów i zjawisk. Dziecko zadaje mnóstwo pytań, na które trzeba mu odpowiadać. Rozmowa buduje relacje i wspomaga zdolności komunikacyjne.

 

Artykulacja głosek na tym etapie rozwoju mowy:

  • trzylatek prawidłowo już realizuje głoski ciszące, czyli ś, ź, ć, , (nie musi mówić jeszcze sz, ż, cz, dż ! ) Zastępuje trudniejsze głoski innymi, np. głoskę r może zastąpić poprzez j.
  • czterolatek powinien już realizować głoski syczące, czyli s, z, c, dz, którymi nadal może zastępować trudniejsze sz, ż, cz, ! głoskę r może zastępować przez l.
  • pięciolatek prawidłowo realizuje głoski szumiące, czyli właśnie sz, ż, cz, .
  • u sześcio, siedmolatka powinna pojawić się głoska r, wymawiana prawidłowo, czyli wówczas, gdy język wibruje na górnym podniebieniu, za zębami ( r tzw. gardłowe, francuskie nie jest prawidłowe!).

Czasami, pomimo naszych starań, dziecko i tak ma trudności z wymową głosek, które mogą wziąć się z np. budowy aparatu artykulacyjnego, czyli jamy ustnej, języka, zębów. Dobrze jest sprawdzić długość wędzidełka podjęzykowego. Dzieci, które mają je zbyt krótkie, nie są w stanie poprawnie nauczyć się wymawiać głoskę r.

Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj je z logopedą! Nie czekaj, że dziecko z tego “wyrośnie” !

 

 

Inne teksty o tematyce logopedycznej:

Mama czy tata- pierwsze słowo twojego dziecka

Smok, mocio, dydek- przyjaciel czy wróg?

Czy Smok opanował twoje królestwo?

 

5 thoughts on “Tata da da brum brum- czyli rozwój mowy od pierwszych dni życia

  1. Mój syn trafi dźwięczność, jesteśmy pod opieką logopedy i powoli widzę poprawę, ale bez pomocy podejrzewam, że byłoby mu trudno uporać się z problemem

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *